Waar zat Beppie de Groot ondergedoken?

Wânswert aan de Streek

Ergens in de lente van 1943 kwam caféhouder Willem Hoogeboom uit Wânswert aan de Streek in contact met verzetsman ‘Van Dijk’. De werkelijke naam van deze Van Dijk bleek Frans Vergonet en hij was afkomstig uit Amsterdam, waar hij Joden aan onderduikadressen in Friesland hielp – na betaling van zeer veel geld.

Via Vergonet kwamen diverse Amsterdamse Joden in Friesland terecht. Eén van hen was Rebecca ‘Beppie’ Bontscheck-de Groot, geboren 5 oktober 1918 in Amsterdam en in mei 1941 getrouwd met Heinz Bontscheck, een Duits-Joodse vluchteling die in de jaren ’30 naar Nederland was gekomen. Op het moment dat Beppie onderdook, was haar echtgenoot al bijna een jaar geleden gedeporteerd: hij maakte deel uit van het eerste transport dat op 15 juli 1942 naar Auschwitz vertrok. Hij zou uiteindelijk de kampen overleven, maar stierf zeven jaar later in Australië. Begin september komt er bij uitgeverij Nieuw Amsterdam een door Aline Pennewaard geschreven biografie over zijn leven uit.

Rebecca Bontscheck-de Groot was niet de enige Amsterdamse die in Friesland onderdook: ook de Joodse families Trompetter en De Jong kwamen door bemiddeling van Frans Vergonet in diverse Friese dorpjes terecht. Eind oktober 1943 ging het mis: Frans Vergonet bleek een dubbelspion en verraadde alle Joden die via hem waren ondergedoken aan de Duitsers. Diverse razzia’s volgden, waarbij vele Joodse onderduikers werden gearresteerd. In de nacht van 27 op 28 oktober 1943 volgde opnieuw een razzia. Volgens het arrestantenregister van Leeuwarden werden die nacht 11 mensen opgepakt: onderduikers Jacob Lion Frankenhuis en zijn vrouw Hetty Maud Ellen de Jong; onderduikers Maurits en Lea Trompetter-Kokernoot en hun zoon Gerson, tezamen met hun onderduikverlener Dirk Pot uit Reitsum; Hielkjen Westra-Zijlstra en haar twee kinderen Anne en Ytje uit Wânswert aan de Streek, die werden meegenomen omdat hun man en vader, politieagent Klaas Westra, voor wie de Duitsers eigenlijk kwamen, op dat moment niet thuis was; Froukje Hoogeboom-de Vries, de echtgenote van caféhouder Willem Hoogeboom, die werd opgepakt omdat haar man toen al was ondergedoken; en tot slot Rebecca Bontscheck-de Groot. Agent Klaas Westra werd de volgende dag alsnog gearresteerd. Hij kwam om in het concentratiekamp Dachau. De Trompetters, het echtpaar Frankenhuis-de Jong en Rebecca Bontscheck-de Groot werden allen via Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd en keerden niet terug. Frans Vergonet werd diezelfde avond nog door het Friese verzet geliquideerd.

Van Rebecca Bontscheck-de Groot is nog niet duidelijk bij wie zij nu precies was ondergedoken en waar. Ook over de verblijfplaats van Jacob Lion Frankenhuis en zijn vrouw Hetty Maud Ellen de Jong tasten we nog in het duister: zaten zij bij caféhouder Hoogeboom in huis? Of waren zij op het moment van hun arrestatie toch nog steeds ondergedoken op hun eerdere adres op een boerderij in Jislum? Was Rebecca samen met het echtpaar Frankenhuis-de Jong ondergedoken, of zat zij alleen op een apart adres?

Iedereen die meer kan vertellen over Rebecca Bontscheck-de Groot wordt, hoe miniem de informatie ook mag lijken, met klem verzocht contact op te nemen met Aline Pennewaard via het emailadres aline.pennewaard@gmail.com of per telefoon op 06 26 78 58 28 of met Reinder Postma op telefoon 0511-452100 of email rhpostma4045@gmail.com.

Het boek met het levensverhaal van haar echtgenoot Heinz Bontscheck komt over enkele weken uit en het is daarom van groot belang de precieze lotgevallen van Rebecca zo snel mogelijk duidelijk te krijgen.