Doorgraven buitendijkse kade Vijfhuizen maakt zoet-zout overgang mogelijk

hallum

Dinsdag is gestart met het doorgraven van een deel van de Lontkade in het project Vijfhuizen ‘Fan Swiet nei Sâlt’. Hiermee begint de laatste fase van dit omvangrijke project waarin Wetterskip Fryslân, It Fryske Gea, provincie Fryslân en gemeente Ferwerderadiel een impuls geven aan de waterafvoer, landbouw, vismigratie, natuurontwikkeling en recreatie in Noord-Fryslân.

Het doorgraven van de Lontkade zorgt voor een verbinding tussen de Waddenzee, Noard-Fryslân Bûtendyks en het nieuwe gemaal. Een unieke kans, want hierdoor kunnen vissen straks van de Waddenzee richting het Friese binnenland zwemmen. Daarnaast ontstaat in het natuurgebied een geleidelijke overgang van zoet naar zout water.

Geleidelijke zoet-zout overgang

Brak water is uniek in Nederland. Alleen de Oosterschelde en de Eems-Dollard zijn nog plekken waar het zoete water zich mengt met zout water. Deze plekken zijn voor de natuur heel belangrijk, omdat ze bijzondere dieren en planten trekken zoals de paling, kluut, zeealsem en zeeaster. Doordat de Lontkade deels verdwijnt, kan het water hier weer stromen.

Het nieuwe gemaal wordt bij zware regenval ingezet om water vanuit de Friese boezem en binnendijkse polders naar zee af te voeren. Maar ook daarbuiten zal het continu een stroom zoet water ‘door’ de zeedijk pompen. In het buitendijkse gebied vermengt het zoete water zich langzaam met het zoute water. Zo ontstaat er een geleidelijke zoet-zout overgang.

Buitendijks gebied

De zoet-zout gradiënt is een soort buitendijkse rivier die tussen twee nieuwe kaden ligt. In het gebied buiten de zeedijk liggen diverse kaden. Deze zomerkaden zorgen ervoor dat de Waddenzee minder invloed heeft en de zomerpolders in de zomer droog blijven.

De rechtbank Noord Nederland stelde Wetterskip Fryslân en It Fryske Gea eerder deze week in het gelijk in een kort geding dat was aangespannen door een pachter en een landeigenaar in het buitendijkse gebied. Zij betwijfelen of de nieuwe kaden al sterk genoeg zijn. Volgens Wetterskip Fryslân en It Fryske Gea voldoen de kaden aan alle eisen. Om aan de zorg van de buitendijkse eigenaren tegemoet te komen, worden de kaden goed gemonitord in de komende periode.