Ameland krijgt eigen canon

Kardinaal de Jong, de Sint Clemenskerk, de Vermaning en de Grote Kerk in Hollum zouden zomaar eens samen in een van de vensters van de canon van Ameland kunnen belanden.

Cultuurhistorische stichting De Ouwe Pôlle is bezig met een inventarisatie van gebeurtenissen en personen die een belangrijke rol in de geschiedenis van Ameland hebben gespeeld. Het moet resulteren in een canon, een tijdbalk met vijftig vensters die uitkijken op de onderwerpen van betekenis.

De canon loopt van het ontstaan van Ameland tot heden en gaat uit 25 gebeurtenissen en 25 personen bestaan. Waar in Friesland de canons van alle dorpen worden geschreven, wil Ameland één overzicht voor het hele eiland.

De vijf meest gekozen personen

Kardinaal de Jong
Commandeur Hidde Dirks Kat
Kunstschilder Tames Oud
Cammingha’s, Erf- en Vrijheren van Ameland
Doopsgezinde voorganger Cornelis Pieter Sorgdrager

De Ouwe Pôlle riep Amelanders en eilandliefhebbers op belangwekkende onderwerpen door te geven en daar werd door 55 personen gehoor aan gegeven. Onder leiding van de op Ameland opgegroeide LC-journalist Asing Walthaus, werden woensdagavond de onderwerpen besproken. Diezelfde avond werd uit het 40-koppige publiek een canon commissie samengesteld, die samen met De Ouwe Pôlle het overzicht gaat uitwerken. De canon, die verzamelt wat je van Ameland moet weten om het eiland te snappen, wordt later dit jaar gepresenteerd.

De vijf meest gekozen gebeurtenissen

1704 verkoop Ameland aan de Friese Nassau's
1872 Aanleg dam tussen Ameland en Friese kust
1913-1915 aanleg waddendijk
1979 drama met de paardenreddingboot
2019 containerramp MSC Zoe

Wat inmiddels is vergaard zijn namen van gebouwen, mannen, vrouwen en gebeurtenissen, die met politiek, sport, kunst, religie, onderwijs, rampen, vervoer en het weer te maken hebben. De commissie krijgt als taak om verder te verzamelen, rubriceren, selecteren en afstrepen. Na het lozen van vele lievelingen blijven er 50 onderwerpen over die symbolisch zijn voor Ameland. Liemme Pieters en Dirk Douwes maken goede kans in de canon te belanden, want deze twee mannen zijn voorbeelden van het eigenwijze eiland en van de drang naar onafhankelijkheid. Zij voeren in de 17e eeuw, ten tijde van de Engelse zeeoorlog, naar Cromwell in Londen om neutraliteit te bepleiten. Ameland had niets te maken met de Engels-Nederlandse onenigheid en de Amelanders wilden veilig kunnen vissen en handeldrijven. De twee eilanders boekten nog succes ook.

De vijf verrassendste onderwerpen

Boudewijn de Groot, als zanger van De Vondeling van Ameland
Frans Kappenburg, die in De Kronkel topgroepen naar Ameland haalde
Zuster A. Hofman, vroedvrouw vanaf 1925, die 679 Amelander 'ha’tkes' op de wereld zette
Thijs Visser, schrijver van Onder het Torenlicht, dat op last van een familie die in het boek voorkomt uit de handel werd genomen
Rôggefeest oude versie

De voorzetjes van De Ouwe Pôlle worden ook door de commissie beoordeeld: de bouw van het Jelmeraslot in 1425, de verkoop van Ameland in 1704 aan de Friese Nassau’s, schoolmeester Gerrit Ailjes van Tuinen en ook jutter Piet Metz. De canon kan niet om Hidde Dirks Kat heen en zijn vrouw Jantje Jans zou niet misstaan in een venster over vrouwen die het thuis moesten zien te redden, terwijl de mannen op walvisjacht waren of op de loggers voeren. Er zijn honderden voorbeelden te noemen die misschien wel een plekje in de canon verdienen. Of ze dat ook krijgen wordt duidelijk als de canon klaar is. Ondertussen denkt De Ouwe Pôlle alweer aan een nieuw project: de Kinder Canon, met onderwerpen die kinderen belangrijk vinden.