Staten en Stinzen (5): Fogelsanghstate in Veenklooster

Friesland een provincie van boerderijen en kerken? Jazeker, maar er is veel meer. Zoals prachtige staten en stinzen. Elke week bezoekt Peter Nieuwenhuijsen een andere. Deze week Fogelsangh State

In Veenklooster stond in de Middeleeuwen een… klooster, de Olijfberg. Het zal wel gestaan hebben op de plaats waar nu Fogelsanghstate gelegen is, in de 17e eeuw gesticht door een familie Fogelsangh.

Likje verf

Toen Willem Hendrik van Heemstra in 1726 trouwde met de erfgename van de state, keek hij er ongetwijfeld naar met een blik die zei: die state kan wel een likje verf gebruiken. Dat was toen namelijk heel zacht uitgedrukt: op een tekening uit 1723 zien we een niet zo florissant geheel.

De familie Van Heemstra heeft er zo’n twee eeuwen gewoond en de state werd inderdaad van tijd tot tijd geschilderd, om niet te zeggen dat hij steeds verder werd uitgebreid. Ook het park (Veenklooster bos) kreeg alle aandacht: drie tuinarchitecten van naam (Roodbaard en twee Vlaskampen) hebben een bijdrage geleverd.

Koning Willem III

Zeker toen koning Willem III op bezoek kwam in 1873, heeft de baron Van Heemstra fors uitgepakt. Het grote statige gebouw dat we nu zien, heeft vooral bij die gelegenheid zijn huidige vorm gekregen. In 1938 vererfde het op de baron Van Harinxma thoe Slooten en diens dochter is de huidige eigenaresse.

Toch woonden er in die jaren ook anderen. ,,Ïk heb ook op Fogelsanghstate gewoond”, zegt de 88-jarige Jan de Vries, wiens naam doet vermoeden dat hij niet tot de adellijke familie behoorde. ,,Ik was namelijk een weeskind en ik woonde in het weeshuis in Leeuwarden, maar in 1941 moesten we verhuizen naar Veenklooster.’’

Wehrmacht

,,De Wehrmacht had het weeshuis gevorderd, die maakte er een soort hospitaal van. En voor de weeskinderen moesten de voogden maar iets verzinnen! Later hoorde ik dat de familie Van Harinxma thoe Slooten Fogelsanghstate voor niks beschikbaar had gesteld. Dus wij naar Veenklooster.’’

,,Daar is een filmpje van, dat schijn je op de computer te kunnen vinden. Je ziet ons op dat filmpje natuurlijk het bos in wandelen, plezier maken, korfballen en voetballen – jongens en meisjes door elkaar. Maar zo ging het niet elke dag hoor. En er waren beesten hè? Dat vond ik mooi, konijnen, geiten, maar ook herten. Dat was ik niet gewend.”

Tekst: Peter Nieuwenhuijsen

Prijsvraag

Rondom de Friese staten en stinzen wordt ook een prijsvraag gehouden. Te winnen valt een vorstelijke overnachting in een van de mooiste B&B’s van Friesland: Huize Boschoord in Sint Nicolaasga. Kijk voor deelname op deze site onder het kopje Staten en Stinzen.